Friends

Friendship is a key to survival in an unfriendly world. We are becoming like the people with them we spend the most time. That is why it is so important to choose our friends wisely. We are asking for trouble if we choose the wrong people for friendship. What kind of friends we should have? Who brings out the best in our life, who lift up, who encourage and who make us better not a bitter person?

Don’t engage in conversations with others that depress or defeat your spirit. I will hear not those who weep and complain. We need love and to be a friend to someone else. Today’s world is hungry for love, hungry to be wanted. We better avoid loud and aggressive people. They keep us away from our peace of mind. You can not change other people. They are what they are and you are what you are.

How do you know if your friend is right for you? The right friend for your is the human you love just the way he or she is, the human you don’t need to change at all.

When we become older and wiser our life is controlled by our human heart, not only by our head. The heart knows who is a friend and who is the enemy. I wish to all my friends’ health, inner wealth and happiness.

            Friendship is an oasis in the desert of life.

Time

Time is all we have. But I have found that too many people’s days are spent worrying about what others thinking of them. You have nothing to worry about what is in my head.

We cannot enjoy life if we spend a lot of time worrying about what happened yesterday and what will happen tomorrow. Life is available only in the present time. Presence is the only thing that has no end.

Being rich is having money and assets, being wealthy are having time. You can do three things with your time: spend it, waste it and invest it.

By reading and learning, you are doing investment in yourself. Time must be managed like money and best investment. Time is not like only money. It is much more precious. It is life. Time will tell you.

Манай орны нийгэм эдийн засгийн байдал

Одоогийн нөхцөл байдлын талаар ярихын өмнө өнгөрсөн түүх, үе рүү эргэж нэг харах нь зөв. Би түүхч, судлаач биш. Гэхдээ түүхээ харахад 3-4 өнгө тодорч надад харагддаг.

• Хөх монгол
• Саарал монгол
• Шар монгол
• Улаан монгол

    Хөх Монгол гэдэгт Их Монгол улс байгуулагдан дэлхийд шинэ журам, дэглэм тогтоох гэж явсан түүхийг би ойлгодог. Энэ үе 1368 онд Тогоон Төмөр хаан Юань гүрнээ орхин хөөгдөж ирэх хүртэл үргэлжлэв.

Үүний дараа Монгол улсын хувьд хүнд хэцүү үе эхэлсэн юм. Манжийн хааны цэргийн хэд хэдэн цуваа орж ирж байв. Нийслэл Хархориныг газартай тэгшлэн шатааж устгаж байв. Монголчууд олноороо хядагдан цөөрч байв. Ялангуяа тэмцэж боссон ард олныг онц хэрцгийгээр дарж байжээ. Гадны аюулаас гадна дотоодын тэмцэл зөрчил дээд цэгтээ хүрч байв. Хаан ширээ, эрх мэдэл, газар нутгийн төлөө хийж байсан тулаан, тэмцлийг тоолж барахгүй. Олон мянган хүний амь нас золиослогдсон. Маш их үймээн самуунтай он жилүүд байсан тул надад саарал өнгөтэй харагддаг.

1644 онд Өвөр монголын 44 хошууны ноёд цуглан хуралдаж Манж чин улсад дагаар орох талаар тохирсон байна. Энэ үйл явдал үргэлжилсээр 1790 оны орчимд Манж Чин улсын мэдэлд Өвөр Монгол, Халх монгол, Баруун монгол бүхэлдээ орж эзлэгдсэн байлаа. XVIII, XIX зуунд Монгол оронд шарын шашин маш хүчтэй дэлгэрсэн юм. Монголчууд бурханыг хайж, түүнд биширч, итгэл найдвараа илгээж байв. Иймээс шар монгол гэж болмоор санагдав.

XX зууны эхэн үеийн манай орны нийгэм, улс төр, эдийн засгийн байдлыг Хаант орос улсаас Хүрээнд консулаар сууж байсан Кростовец хэмээх дипломатын “Монголд өнгөрөөсөн 9 сар” номонд сонирхолтой бичжээ. Та нар уншаарай.

1909 онд Манжийн эзэн хаан нас барж, түүний хүү 3 настай Пү-И хаан ширээнд суусан байна. Энэ боломжийг ашиглан Хятад улсад олон жил оршин тогтносон Чин гүрнийг халж Бүгд Найрамдах засаглалтай улс 1911 онд байгуулагдсан. Ийнхүү төр эргэж, үймээн самуурсан үеийг Монголын ноёд овжин ашиглан 1911 оны 12 сард Үндэсний тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсан билээ.

1921 оны Ардын хувьсгалаас эхлэлтэй түүх, улаан тугаа мандуулсан улс орны хөгжил, замналыг бид сайн мэднэ. Олонхи нь өөрсдөө энэ түүхээр замнаж бүтээлцэж ирсэн. Энэ бол үндэстний хувьд сэхэн сэргэсэн, хөгжиж дэвшсэн, хүн амын тоо өсөж, боловсрол, эрүүл мэнд хувьд ахиж өөдөлсөн түүх юм. 

Хөгжлийн одоо цаг үеийг би ямар өнгөөр будаж, нэрлэхээ сайн тогтоогүй байгаа. Та нар туслаарай. Цагаан түүх, Цагаан үе байгаасай гэж хүсэх юм.

Манай нийгэмд олон өөрчлөлт дэвшил гарав.

1.     Монгол эрх чөлөөтэй, тусгаар тогтнолоо жинхэнэ утгаар нь тогтоосон улс болов.

2.     Монголчууд үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, өмч хөрөнгөтэй болох, дэлхий ертөнцөөр аялах, хаана ч сурч мэргэжил эзэмших эрхтэй болов.

3.     Эдийн засгийн, аж ахуй эрхлэх олон хэлбэр хөгжиж, гадаад харилцаа өргөжиж, олон улс орны анхаарал Монголд төвлөрч байна. Байгалийн баялагаа аж ахуйн эргэлтэнд оруулж эхэллээ.

Гэхдээ олон сорилт бидний өмнө зогсож буйг сайн харах хэрэгтэй болов.

1.     Хүн амын ядуурал өндөр хувь хэмжээтэй байна - 40%

2.     Архидалт – Үндэсний аюултай үзэгдэл болов. 1 хүн жилд 43 л архины хэрэглээтэй.

3.     Авилга, албан тушаалаа урвуулан ашиглах нь нийгэмд шударга ёсны ойлголтыг устгадаг тул томоохон зөрчил, тэмцлийн суурийг тавьдаг.

4.     Аборт – 1990 оноос хойш 1 сая хүүхэд эхийн хэвлийд устгагдсан байна.

5.     Эрдэс баялагаа зүй зохистой ашиглаж чадахгүй, байгаль орчноо эвдэж, сүйтгэх явдал гарч байгаа нь хүмүүсийн амьдралд бэрхшээл үүсгэв.

6.     Ажилгүйдэл ихсэж, нийгмийн хэт хавтгайрсан халамж нэмэгдэж байгаа нь олон түмний амьдрах чадварыг султгаж, амьдрах, ажиллах, хөдөлмөрлөх идэвхийг бууруулж байна.

Цаашид яах вэ? Ямар гарц байна вэ гэдэг дээр саналаа хэлье.

Энэ талаарх өөрийн байр сууриа “Эдийн засгийн өсөлт ба түүний хүртээмж” нийтлэлдээ би илэрхийлсэн. Та нар үзээрэй. Тэнд байгаа санаагаа давхардуулахгүйгээр ерөнхий хэдэн зүйл яръя.

1.     Манай орны түүхийг харахад “эв нэгдэл бүхнээс чухал” гэдэг нь хүн ардын цусаар бичигдсэн зарчим юм. Эвсэж нэгдсэн цагтаа хүчтэй, салж бутарсан цагтаа бусдын идэш болж байжээ. Аливаа улс орон өөдлөхөд нийгмийн элит хэсгийн ойлголцол, эв нэгдэл чухал үүрэгтэй байдаг. Үүнийг монголчууд “Дээрээ суудлаа олохгүй бол дороо гүйдлээ олохгүй” гэжээ.

2.     Хуулийн мөрдөлт, биелэлтийг чангатгахгүй бол дураараа дургисан “чадаж буй юманд арга байхгүй” гэсэн танхай улс болох нь ээ. “Монголын хууль 3 хоног” хэмээн ярьдаг байсан нь гарсан хуулийг 3 хоног мөрдөөд зогсоно гэсэн утгаар бус харин аль ч хууль, хааны зарлиг монголын эзэнт гүрний аль ч өнцөг, алслагдсан нутагт 3 хоногийн дотор очиж байсан тул гарсан хэллэг юм.

3.     “Биеэ засаад гэрээ зас, гэрээ засаад төрөө зас” хэмээх үгийг буруу ойлгох, тайлбарлах явдал нь хортой үр дагавартай байна. Үүнээс болж жаахан хөрөнгөтэй болмогц хүмүүс төрд шургах гэж зүтгэх болов. Гэтэл энэ хэллэг бол шашнаас гаралтай бөгөөд сэтгэлийн заслын чиг зүгийг заасан утгатай байх нь ээ. Өөрийн сэтгэлээ засаж, бусдын төлөө зүтгэх, хариуцлага хүлээх чадвартай болоод гэр орноо үүсгэ, эргэн тойрны хүмүүс аав, ээж, ах дүү нар, ойр садныхандаа үлгэр жишээ болоо, тэднийг гэм хор, нисваанисаас салахад тус бол гэсэн утгатай юм. Ингэж чадвал олон түмний төлөө зүтгэж, буян үйлд, эх болсон зургаан зүйл, хамаг амьтны төлөө амьдралаа зориул хэмээн сургажээ. Ийм агуу сургаалыг бид өөрсдийн ахар ухаан, богино бодлоороо буруу ойлгож, хэтэрхий материаллаг, эд баялагийн агуулга оруулсан нь буруу үр дагавар чирч ирэн төр олигархуудаар дүүрэх нөхцөл байдал үүсгэж байна.

4.     Олон түмэнд аль болох хөдөлмөрлөх, ажиллах нөхцөл бүрдүүлж байх нь юу юунаас үнэтэй. Тэжээврийн сэтгэлгээнд дасгаж хэрэггүй. Хоршоо хөгжүүлэх нь хамтарч хөдөлмөрлөх, амьдралаа өөд татах, ядуурлаас гарах том сургууль. Тэр тусмаа Монголчуудад. Бид бол мал маллан, уул уулын аманд амьдарч, харьцангуй бие даан “Бор гэртээ Богд, хар гэртээ Хаан” болж ирсэн ард түмний удам угсаа. Бид хамтран нэгдэж, хоршиж, хөдөлмөрлөн амьдарч байж л улс орноо дэгжүүлнэ. 

Та нарт амжилт хүсье. Амгалан тайван, сайн сайхан амьдраарай.

Intangible assets /IA/

According to one Harvard study, up to 75% of the value in major corporations of the world is made up of intangible assets. IA are included:

• human capital
• organization capital
• information capital
• culture capital
• leadership capital
• brand value
• сustomer loyalty.

What true for enterprises is even truer for nations. Some countries have rich mineral resources but have made poor investments in their population. As a result, they produce far less output per person than countries, that have few natural resources but invest more in human and information capital and effective social-economical and political internal systems.

Конфуцианство

Недавно одна дама, подарила мне книгу “Конфуций:Афоризмы мудрости”. Спасибо тебе большое ещё раз, если ты читаешь эти заметки, за прекрасную книгу. Хотя, это книга - философский труд, я решил читать и учиться.

Конфуций учит, что каждый человек, прежде чем начать дело своей жизни, должен узнать, для чего он живёт, должен узнать смысл существования на земле. Он должен понять, что живёт не для того, чтобы только есть, пить, спать, а что в нем заложено божеское начало. Прежде всего должен узнать волю бога и служить богу.

Конфуций открыл простой универсальный закон бытия людей. “Правитель должен быть правителем, работник-работником, отец-отцом, сын-сыном. Старшие должны требовать от подчиненых и младших только то, что могут подтвердить своим примером”.

И так, я вам приведу нескольких мудрых высказываний древнего китайского философа-Конфуций.

               

Афоризмы мудрости

• Не беспокойся о том, что тебя люди не знают, а беспокойся о том, что ты не знаешь людей.
• Благородный человек заботится об общих, а не партийных интересах, а низкий человек, наоборот, заботится о партийных, а не об общих интересах.
• Благородный человек в делах мира ничего не предрешает, а действует, сообразуясь со справедливостью.
• При виде достойного человека думай о том, чтобы сравняться с ним, а при виде недостойного человека исследуй самого себя, как бы у тебя не было таких же недостатков.
• В Государство находящееся в опасности, не входи; в государстве, объятом мятежом, не живи. Появляйся, там, где царит закон, и скрывайся в эпоху беззакония.
• Стыдно быть бедным и занимать низкое положение, когда в государстве царит закон. Стыдно быть богатым и знатным, когда в государстве царит беззаконие.
• Почитай за главное преданность и искренность, не дружись с неподобными себе, ошибся-не бойся исправиться.
• Не торопись и негонись за малыми выгодами. Будешь тропиться- не уразумеешь дела, будешь гоняться за малыми выгодами-большого дела не сделаешь.
• Не говорить с человеком, с которым можно говорить, значит, потерять человека; а говорить с человеком, с которым нельзя говорить, терять слова. Умный человек не теряет человека и не теряет слов.

TOP-10 самых богатых евреев.

Согласна Forbes Israel, самым богатым евреем планеты является основатель концерна Oracle Ларри Эллисон, состояние которого оценивается в 36 миллиардов долларов.

На втором месте Уоррен Баффет-известный финансист. Третье место занимает мэр Нью-Йорка Майкл Блумберг имеющий 22 миллиардов. Среди других известных миллиардеров - Джорж Сорос (20 миллиардов), Сергей Брин и Ларри Пейдж (по 18 миллиардов), Марк Цукерберг (17.5 миллиардов), Майкл Делл (16), Роман Абрамович (12.1), Ральф Лорен (7.5 миллиарда).

Интересно, что среди этого малочисленного народа много богатых людей. В том числе среди финансистов, юристов, банкиров и медицинских докторов Европы и Америки я встречал многих людей еврейской национальности. Это видимо, связано их трудолюбием, стойкостью и способностью поддержать друг друга.

George Orwell's 1984

Eric Artur Blair, who would later become known as George Orwell, was born in 1903, in Bengal, India, the son of a minor British official in India. He was taken to England when he was two years old. After school, he became an officer in the Indian imperial police in Burma. He returned to England in 1927.

Orwell was commissioned in 1936 to write a book report on the living conditions of coal miners in northern England. In the following years, Orwell went to Spain to cover the Spanish Civil war. After some period at the front, he was shot to the neck. He escaped across the border to France and England.

Orwell spent his final years working on his last novel-1984. This novel shows that we present our human society as being one of free initiative, individualism, and idealism when in reality these are mostly words. We are centralized managerial industrial society, with an essentially bureaucratic nature.

The importance of Orwell’s concept of war lies in a number of very keen observations.  First of all, he shows the economic significance of continuous arms production without which the modern economic system can not function. Second important aspect is his description of the nature of truth. Reality exists in the human mind and the Political Party holds a truth as the truth. By controlling men’s mind the Party controls the truth.

Freedom is the freedom to say that two plus two make four. If person surrendered his independence and his integrity completely, if he experiences himself as a thing which belongs either to the state, the party or the corporation then two plus two are five.

Orwell wants to warn and to awaken us. Big brother is watching you.

Ертөнцийн 4 үнэн

Ертөнцийн 4 үнэн

Төрнө-үхнэ

Өгсөнө-уруудна

Учирна-сална

Цуглуулна-тараана

The past is only memory

The past is history, the future is a mystery and only this moment is a gift. Both past and future are born in the imagination, only the present is real. If you continue to view the world through a filter created by past events, then you are allowing your past to control and dictate both your present and your future.

Ядуурал/ Poverty

Бид ядуурлыг эдийн засаг, нийгмийн асуудал гэж үздэг. Гэхдээ бид ядуурлыг ойлгох ёстой - ядуурал нь хүмүүс, үндэстэн, ард түмний устгал юм.

We often see poverty as an economic and social issue. But we must understand poverty  - is the destruction of persons, of people and nation.

Winstons reply

Lady Astor, the first female member of the British House of Commons, did not like Winston Churchill - Prime minister. One time she told him, Winston, if you were my husband, I'd put poison in your coffee. Churchill replied, Madam if you were my wife, I'd drink it.

Mongolian victory over the Hashshashin

The Hashshashins was the first suicide attackers in human history. They managed to survive as a secret society from the XI century until they were expelled by the Mongols in the XIII century.

Their fortress was Alamut, the mountain located in the present day in Iran, close to the Caspian Sea. The Hashshashin- it was the first organization established for the purpose of using terrorism as a political weapon. Their name survives in the words “to assassinate” in English. Many European and Arabian thrones fell under their killers.

Alamut's walls were stormed in 1256 by Mongols. The Mongols stormed the Hashshashin fort and burned “Eagle’s Nest” to the ground in 1260. The head of “Eagle’s Nest” was a so-called Mountain man.

Buddha - Бурхан багш

You are what you think.

All that you are arises with your thoughts.

With your thoughts, you make your world.

Magic words

Anger is one letter short of danger.

        You are who you choose to be.

Keep reading, learning, doing even when others aren't being grateful for it.

        Be very careful about what you think about.

Everything begins with a thought.

       Our life is what our thoughts make it.

Think and thank.

       Many people set limits on what they want to achieve. Be careful of the limits you set for yourself.

Action leads to more action.

       A fool with a plan can outsmart a genius with no plan any day.

When you are hunting elephants, don’t get distracted chasing rabbits.

       We should not compare ourselves with somebody else, because everyone is unique.

Location, location, location - it is not just a realtor’s slogan.

       Life is too short to waste time in the wrong place. When you are in the right place, connected to the right person.

       Our words can bless our future or they can curse it.

Change your words, change your life.

       Life is good.

Dare to dream big, Think big, Believe big.

Баялагийн хуваарилалт

АНУ-ын хүн амын 1 хувь нь нийт үндэсний баялагийн 40 хувийг эзэмшдэг гэжээ. Бас 4 хувь нь адилхан үндэсний баялагийн 40 хувийг өмчилдөг. Эндээс харвал хүн амын 5 хувь нь үндэсний баялагийн 80 хувийг захиран зарцуулдаг байх нь ээ. Энэ тухай сонсоод зарим судалгаа хийж үзэв. Маш сонин зураг, үр дүн гарч ирж байна.

Манай дэлхий дээр 37 сая компани үйл ажиллагаа явуулдаг гэж бүртгэгджээ. Эдгээрийн дотор Монгол улсад бүртгэлтэй 60 орчим мянган аж ахуйн нэгж багтсан байх. Дэлхийн 43 мянган компани нь үндэстэн дамнасан хэмээн тооцогддог “томчууд” гэнэ. Эдгээр нь нийт албан ёсоор бүртгэгдсэн баялагийн 60 хувийг хянаж байна. Эдгээрээс  147 компани бусдаасаа тодрон гарч ирэх бөгөөд нийт баялагийн 40 хувийг хяналтандаа байлгадаг. 147 companies controlled 40 percent of the total wealth. Эдгээрийг супер том компаниуд гэж нэрлэж болно. Эдгээрээс эхний 20 томыг нэрлэе.

The top of the 147 superconnected companies

• Barclays
• Capital Group Companies Inc
• FMR Corporation
• AXA
• State Street Corporation
• JP Morgan Chase
• Legal and general group
• Vanguard Group
• UBS  AG
• Wellington Management
• Deutsche Bank
• Credit Suisse
• Goldman Sachs
• Morgan Stanley
• Mitsubishi UFJ
• Societe Generale
• BOA
• BNP Pari bus
• China Petrochemical

2012.03.31

N.BAYARTSAIKHAN

10 greatest threats to Mongolian prosperity

1.    Poverty

2.    Political corruption

3.    Human rights violations

4.    The decline of education of people

5.    Weak energy Policy

6.    Pollution and Environmental Degradation

7.    Financial crisis, budget deficits

8.    Alcohol, Tobacco use, Crime and Prison

9.    Commercialization of media

10.    Health Problems of Population

2012.03.30

Хөдөөг хоршоолох аяны нээлт, Хоршооллын үндэсний III чуулганд Монголын Хөдөө Аж Ахуйн Хоршоологчдын Үндэсний холбооны ерөнхийлөгч Н.Баяртсайханы хэлсэн үг

Монгол улсын Ерөнхий сайдаа,

Хөдөөг хоршоолох аяныг нээж, Монголын хоршооллын хөдөлгөөнд шинэ хуудас нээж байгаа Та бүгдийн амрыг эрж, мэндчилж байна.

Монгол орныхоо өнцөг булан бүрээс олон мянган гишүүд, хамт олноо төлөөлөн Хөдөөг хоршоолох аяны нээлт, Хоршоологчдын үндэсний III чуулганд оролцож байгаа хоршоологчид, Засгийн газрын гишүүд, аймаг сумдын Засаг дарга Та бүхэнд баяр хүргэж, амжилт хүсье.

2009 онд хуралдсан НҮБ-ын 64 дүгээр Ерөнхий ассамблейгаас Монгол Улсын Засгийн Газрын санаачлагыг дэмжиж 2012 оныг “Хоршооллын олон улсын жил” болгон зарласан билээ. Хоршооллын олон улсын жилийн ажил дэлхийн өнцөг булан бүрт эрчимтэй өрнөж байна.

Өнгөрсөн оны 12-р сард Мексикийн Канкун хотод Олон Улсын Хоршооллын холбооны Их хурал болж дэлхийн улс бүрээс ирсэн 2000 гаруй хоршоологчид хийх ажил, зорилтоо тодорхойллоо. Дэлхий даяараа хоршоо хөгжүүлэх тухай ярьж байна. Өнөөдөр дэлхийн 7 тэрбум хүн амын 1 тэрбум нь ямар нэг хоршоонд гишүүнчлэлтэй байна. 7 хүн тутмын 1 гэсэн үг. Үүнтэй зэрэгцэн Монгол оронд хоршооллын хөдөлгөөний хөгжилд бодитой хувь нэмэр оруулах ажлууд өрнөж эхэллээ.

Өнгөрсөн онд Монгол улсад хоршооллын хөдөлгөөн үүсэж хөгжсний 90 жилийн ой тохиож энэ хүрээнд хоршооллын хөдөлгөөнийг дэмжсэн олон сайхан ажлууд хийгдлээ.  Мөн хөдөө аж ахуйн хоршоодын идэвхтэй оролцоотойгоор хэрэгжих “Хөдөө аж ахуйн гаралтай бараа түүхий эдийн биржийн хууль” УИХ-аар батлагдсан, “Монгол мал” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд хөдөө аж ахуйн хоршоодод анх удаа томоохон хэмжээний  хөнгөлөлттэй зээл олгогдож эхэлсэн зэрэг өргөн цар хүрээтэй ажлуудыг дурдахад таатай байна. 

Засгийн газрын 95 тоот тогтоолоор Хоршооллын олон улсын жилд Монгол Улсын Засгийн Газраас “Хөдөөг хоршоолох аян”-ыг эхлүүлж, Хоршоологчдын үндэсний III чуулганыг зохион байгуулж байгааг ХАА-н салбарын хоршоологчид Бид талархан хүлээн авч бүрэн дэмжиж байна.

Хоршоог хөгжүүлэх чиглэлээр төр засгаас хэрэгжүүлж байгаа аливаа бодлого, үйл ажиллагаанд ХАА-н салбарын хоршоологчид бид идэвхитэй оролцож хамтран ажиллахаа илэрхийлж байна.

Дэлхий нийтийн хөгжлийн түүхээс авч үзвэл хоршооллыг хөгжүүлэхгүйгээр хөгжсөн улс орон байхгүй ээ. Ийм ч учраас дэлхий нийтээрээ хоршооллыг хөгжүүлэхэд анхаарлаа төвлөрүүлж байна.

Өнөөдөр дэлхий даяар хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэл тэр дундаа хүнсний бүтээгдхүүний үйлдвэрлэл онцгой ач холбогдолтой болж байна. Дэлхийн хүн амын өсөлт эрчтэй явагдаж зарим улс оронд хүнсний хомсдол, өлсгөлөн тохиолдож байгаа тул хүнсний үйлдвэрлэл маш чухал боллоо.   Хүн төрөлхтний өмнө тулгарч буй хүнсний хомсдлыг багасгах, хүнсний аюулгүй байдлыг сайжруулах гол арга бол хоршоолох хөдөлгөөнийг өрнүүлэн хөгжүүлэх явдал юм. Учир нь хүнсний бүтээгдхүүний ихэнхийг бэлтгэн нийлүүлэгч, үйлдвэрлэгчид нь хөдөө аж ахуйн болон  хүнсний чиглэлийн хоршоо, түүний гишүүн фермерүүд байна. Иймд хоршооны ирээдүй гэрэлтэй байна. Монголын хоршоологчид бид  ирээдүйгээ сайн сайхан гэрэл гэгээтэйгээр харж байна.

Хөрөнгө хөдөлмөрөөрөө хоршиж, хамтарч үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэх нь бүтээмжийг өсгөх, илүү их баялаг бүтээх бололцоо олгож, нийгмийн баялагийг иргэдэд тэгш хүртээж  ажилгүйдэл, ядуурлыг бууруулах,  санхүүгийн хомсдолыг даван туулах, нийгэм эдийн засгийн хөгжилд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Хоршоог хөгжүүлэх нь манай орон шиг хүн ам цөөтэй, зах зээлийн багтаамж багатай, өргөн уудам газар нутагтай хөгжиж байгаа орны хувьд богино хугацаанд бага зардлаар  ажлын байрыг бий болгох, үйлдвэрлэлийг өргөжүүлж ард иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлэх боломжийг бидэнд олгох болно.

Монголын Хөдөө Аж Ахуйн Хоршоологчдын Үндэсний Холбоо нь ХАА-н нэгдлийн холбооны дээд зөвлөлийн үргэлжлэл бөгөөд 1992 оны 1-р сард хуралдсан ХАА-н Хоршоологчдын анхдугаар их хурлаар Монголын Хөдөө Аж Ахуйн Хоршоологчдын Үндэсний Холбоо болгон шинэчлэн зохион байгуулсан.

Үндэсний холбоо нь хоршооллын хөдөлгөөнийг эрчимжүүлж, хоршооллын байгууллагуудын өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх замаар тогтвортой хөгжлийн суурийг бий болгож улмаар улс орны нийгэм, эдийн засагт тодорхой хувь нэмэр оруулахад чиглэсэн үйл ажиллагаа явуулдаг бие даасан Төрийн Бус Байгууллага юм.

Өнөөдөр манай холбоо 21 аймаг, нийслэлд Хөдөө аж ахуйн хоршоологчдын салбар холбоо, ХАА-н хоршоологчдын ахмадын холбоо, үндэсний хэмжээний 2 аж ахуйн нэгж, 8 дундын хоршоо, орон нутагт 400 орчим анхан шатны гишүүн хоршоонд 110 мянга гаруй гишүүнтэйгээр улс орон даяар өргөн цар хүрээтэй үйл ажиллагаа явуулж буй хоршооллын салбарын мэргэжлийн томоохон байгууллага болж өргөжин тэлсээр байна.

Манай гишүүн хоршоодын дотор Говь-Алтай аймгийн “Буян-Ундрал”, “Хужарт жавхлант”, Дорнод аймгийн “Дорнод галуут”, Ховд аймгийн “Үр жимс”, Дархан-Уул аймгийн “Баянзөгий” зэрэг Улсын тэргүүний олон арван хоршоод хоршооллын салбарын нүүр царай болон амжилттай ажиллаж байна. Мөн бидний дунд Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Н.Намжиг, Б.Лувсан, У.Доржпалам, Б.Доржсамбуу, гавьяат эдийн засагч Ү.Цэдэнбал, Н.Дэрийлаа, Ш.Тогоо, Н.Намжил, Б.Авирмэд, Байгаль орчины гавьяат ажилтан Д.Цэндсүрэн нарын зэрэг хоршооллын салбарын хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан гавьяат үйлстэнгүүд ажиллаж, амьдарч байгаагаар бид бахархаж байдаг.  Мөн Монголын хөдөө аж ахуйн хоршоологчдын үндэсний холбоо Олон улсын хоршооллын холбоонд Монгол орноо төлөөлөн ажиллаж байна. Олон улсын хоршооллын холбооны гишүүн байгууллагын хувьд Монгол оронд хоршооллын хөдөлгөөнийг жинхэнэ утгаар нь эрчимтэй хөгжүүлэх үүргээ нэр төртэй биелүүлж ажиллах болно.

Манай холбооны Удирдах зөвлөлийн ээлжит III хуралдаан 2012 оны 3 дугаар сарын 15-аас 17-ны өдрүүдэд хуралдаж, “2012 он-Хоршооллын олон улсын жил”-д олон чухал ажлыг хэрэгжүүлэхээр шийдвэрлэв. Тухайлбал баруун бүсийн хоршоологчдын зөвлөгөөн үзүүлэх сургуулийг 7 дугаар сард Баян-Өлгий аймагт, зүүн бүсийн зөвлөгөөн, үзүүлэх сургуулийг  Хэнтий аймагт 8 дугаар сард, мөн 9 дүгээр сард Зүүн Азийн ХАА-н байгууллагуудын 22 дахь удаагийн дээд хэмжээний уулзалтыг Улаанбаатар хотноо зохион байгуулах болно.

Канадын Кьюбек хотод 10 дугаар сард болох Олон улсын хоршооллын дээд хэмжээний уулзалт, 11 дүгээр сард Английн Манчестер хотод болох Олон улсын хоршооллын холбооны онц их хурал, хоршооллын олон улсын үзэсгэлэн яармаг, 12 дугаар сард зохион байгуулагдах “Хоршооллын олон улсын жил”-ийн хаалтын ажиллагаанд оролцох болно. Дээрх арга хэмжээнүүдэд дэлхийн хоршоологчидтой хамтдаа оролцохыг Та бүхнээс уриалж байна. Олон улсын хоршооллын холбооны гишүүн байгууллагын хувьд Та нарын санаачлага, зүтгэлийг бүх талаар дэмжиж хамтран ажиллахад бид бэлэн байна. 

Үндэсний холбоо монголын хөдөөд хоршоог хөгжүүлэх, улмаар хоршооллын байгууллага, хоршоологчиддоо тус дэм болохыг цаг ямагт хичээн ажиллаж байна. Тухайлбал  үндэсний үйлдвэрлэгч MGM групптэй хамтран “Мэдээлэлжсэн хөдөө аж ахуй” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж байна. Хоршооллын салбарт ажиллаж байгаа боловсон хүчнүүдийн мэдлэг боловсрол, ур чадварыг дээшлүүлэх зорилгоор Хоршооны мэргэжил, сургалтын төвийг байгуулж “Хоршооны дарга, менежер”-ийн сургалтыг өнгөрсөн оноос эхлэн сар тутам  явуулж байгаа нь бодит үр дүнгээ өгч байна. Бид www.namac.coop гэдэг вэб сайт хөтлөн явуулж хоршоологчдодоо мэдээлэл өгч байгаа.

Өөрийн вэб сайтаар дамжуулан хоршооллын талаарх мэдээллийг шуурхай хүргэх, аймгийн холбоо, хоршоодтой Он-лайн семинар, сургалт зөвлөгөөн зохион байгуулах зэргээр энэ салбарт шинэлэг ажлуудыг санаачлан хэрэгжүүлж байна. Манай байгууллага төр засгийнхаа энэ салбарыг хөгжүүлэх талаар баримтлаж байгаа бодлого шийдвэрийг дэмжиж, түүнтэй үйл ажиллагаагаа уялдуулан урьд урьдынхаас илүү нягт хамтарч ажиллах болно гэдгээ дахин илэрхийлэхийг хүсэж байна.

“Хөдөөг хоршоолох аян”-ыг амжилттай хэрэгжүүлэхэд хоршоологчид бидний үүрэг оролцоо, идэвх, санаачлага шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэх болно. Бидний үйл ажиллагаанд дэмжлэг болж, Засгийн газрын зүгээс дараах хэдэн ажлыг хэрэгжүүлмээр байгаа юм. Үүнд:

1.     Хоршооны мэргэжилтэй боловсон хүчин бэлтгэхэд ач холбогдол өгч ХААИСургууль зэрэг томоохон их дээд сургуулиудад хоршооны дарга, менежерийн мэргэшүүлэх дамжаа, цаашдаа мэргэжлийн анги нээж хичээллүүлэх

2.     Ерөнхий боловсролын дунд сургуулиудын сургалтын хөтөлбөрт хоршооны тухай мэдлэг олгох хичээлийг оруулж, хүүхэд багачуудад багаас нь хамтын аж ахуйн давуу тал, ашиг тусыг ойлгуулах ажлыг зохион байгуулах

3.     Хоршоолол хөгжсөн улс орнуудын туршлагаар хоршооллын банк байгуулахад  гарааны хөрөнгийн тодорхой хэсгийг Засгийн газраас гаргаж,  бодит ажил болгон хэрэгжүүлэх зэрэг болно.

Бидний туулж ирсэн өнгөрсөн XX зуун бол ерөнхийдөө компанийн засаглал давамгайлсан 100 жил байсан бол өнөөдөр дэлхийн хүн төрөлхтөн XXI зууныг хоршооллын зуун хэмээн тодорхойлцгоож байна. XX зууны Монголын төр, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн Юмжаагийн Цэдэнбал Монголын хөдөөг нэгдэлжүүлэн хоршоолох хөдөлгөөнийг хошуучлан удирдаж хэрэгжүүлсэн бөгөөд тэрээр хожим дурсахдаа “Монгол оронд нэгдэлжих хөдөлгөөн ялсан нь 1921 оны ардын хувьсгалтай эн тэнцэхүйц үйл явдал болсон” хэмээн тэмдэглэн үлдээсэн байдаг.

ХАА-н нэгдэл нь Монгол орны хөдөө нутгийн нүүр царайг бүхэлд нь өөрчлөн их бүтээн байгуулалтыг өрнүүлэн соёл, боловсрол, эрүүл мэндийн салбар орон нутагт хүрч үйлчлэх үндсэн нөхцлийг бүрдүүлж, хүн амаа эрүүлжүүлэх, бүх нийтийн боловсролтой болгоход чухал хувь нэмэр оруулсан билээ.  Хөдөө аж ахуйн нэгдлээс улс орны хөгжилд оруулсан үүрэг оролцоо их боловч зарим талаар учир дутагдалтай зүйл байсныг бид бас хүлээн зөвшөөрдөг.

Та бид өнгөрсөн түүхийн алдаа, онооноосоо суралцаж, Монголын Хөдөөг хоршоолох хөдөлгөөнийг амжилттай хэрэгжүүлж төгс амжилтанд хүргэж чадваас томоохон шинэчлэлт, өөрчлөлтийг Монголын хөдөөд авч ирнэ гэдэгт бүрэн итгэлтэй байна. Монголын хөдөө  хөгжвөл Монгол улс хөгжинө, дэвшинэ.

Монгол улсын өнөөгийн төр засгаас санаачлан эхлүүлж буй “Хөдөөг хоршоолох аян” бол хоршоологч бидний хувьд сайхан боломж, завшаан юм. Энэ боломжийг бид бүхэн хаа хаанаа оновчтой ашиглах хэрэгтэй.  Бүгдээрээ хамтдаа хүчээ нэгтгэн нэгэн санаа зорилго, хүсэл тэмүүлэлтэйгээр Монгол оронд хоршооллыг жинхэнэ утгаар нь хөгжүүлэхийн төлөө зүтгэцгээе гэж уриалж байна.

Та бүхэнд болон Та бүхнээр дамжуулан Монголын нийт хоршоологчид, олон түмэндээ Баясгалан хэмээх Усан луу жилдээ эрүүл энх байж, “Хөдөөг хоршоолох аян”-ыг  хэрэгжүүлэх ажил үйлсдээ өндөр амжилт гаргахыг хүсэн ерөөж байна.

Монголын хөдөө хоршооллоор цэцэглэн хөгжих болтугай.